6 dingen die we kunnen leren van het programma Genaaid

Genaaid

Tegenwoordig zien we kleding steeds meer als een wegwerpartikel. We willen vaak iets nieuws hebben en dan het liefst zo goedkoop mogelijk. Dat is terug te zien in de verkoopcijfers: gemiddeld gezien kopen mensen namelijk 60% meer kledingstukken dan vijftien jaar geleden. Staat zo’n goedkoop kledingstuk ons niet meer aan, dan gooien we het gewoon weg. Daardoor wordt er jaarlijks zo’n 135 miljoen kilo textiel weggegooid in Nederland. De meeste mensen realiseren zich niet dat de productie van kleding gelijk staat aan milieuvervuiling, waterverspilling en een hoge CO2-uitstoot, en dat daarom de manier waarop wij met kleding omgaan heel erg slecht is voor mens, dier en milieu. Daarom besloten de makers van het programma ‘Genaaid’ Jennifer Hoffman en vijf fashionista’s naar Myanmar te sturen. Hieronder vind je zes dingen die we van die reis kunnen leren.

De katoenteelt is waterverslindend en ongezond
De katoenteelt is de grootste waterverslinder in de textielindustrie; voor de productie van één spijkerbroek is gemiddeld 8000 liter water nodig. Al dat water wordt onttrokken aan rivieren, meren of ondergrondse waterreserves, daardoor ontstaan watertekorten voor de lokale bevolking en wordt de bodem aangetast. Bovendien zit de helft van de kosten van de katoenteelt in het gebruik van pesticiden. De Wereld Gezondheidsorganisatie schat dat jaarlijks zo’n één miljoen katoenplukkers in het ziekenhuis belanden vanwege pesticidevergiftiging. Ook komen deze bestrijdingsmiddelen in de bodem en rivieren terecht. Het werken in de katoenteelt is ook nog eens erg zwaar, want arbeiders staan de hele dag gebukt in de brandende zon (’s ochtends is het al bijna dertig graden op het veld). Een ervaren plukker plukt op die manier ongeveer tien kilo katoen per dag. Om even te vergelijken: een Nederlander heeft gemiddeld vijf spijkerbroeken in zijn/haar kast hangen, en voor één spijkerbroek is anderhalve kilo katoen nodig. Voor een hele dag gebukt staan plukken, krijgt een arbeider slechts drie euro.

Werken in de katoenfabriek is één van de zwaarste klussen in de kledingindustrie
Van al dat geplukte katoen, arriveert elke dag tientallen tonnen ruwe katoen in de katoenfabriek. Dit katoen moet eerst in de zon drogen. Daarna scheiden machines het pluis van de zaadjes. Het pure katoen wordt dan in grote balen geperst en vervolgens naar de katoenweverij gebracht waar er draden van worden gesponnen. Het sjouwen met het katoen is fysiek een van de zwaarste klussen in de kledingindustrie. De katoenbollen worden namelijk met de hand gekeerd zodat ze sneller kunnen drogen. Om het katoen vervolgens van de zaden te scheiden moet het in machines worden gestopt, dat is een loodzware klus. In de katoenfabriek verdienen arbeiders ongeveer 5 euro per dag.

Het verven van katoen is één van de meest milieuvervuilende processen
Het verven van katoen is één van de meest milieuvervuilende processen ter wereld. Het wordt namelijk gebleekt, gekleurd en gefixeerd. De daarbij gebruikte giftige stoffen kunnen leiden tot irritaties, ontstekingen en kanker. De arbeiders in de katoenververijen worden dus dagelijks aan deze giftige stoffen blootgesteld. Bovendien werken ze met kokendheet water en zonder beschermende kleding. Daarnaast is de mode-industrie verantwoordelijk voor 20% van het afvalwater ter wereld. En dit water, inclusief alle gebruikte giftige stoffen, stroomt rechtstreeks de rivieren in waardoor deze verkleuren en het water niet meer drinkbaar is. Dat is een ramp voor mens en milieu. Gelukkig wordt er ook aan een alternatief gewerkt. In Myanmar is namelijk ook een organisatie actief die kleding verft met natuurlijke producten. Zij verven katoendraden met water met daarin boomschors, fruit of kruiden. Dit is eigenlijk een aloude traditie die door de massaproductie in de vergetelheid is geraakt. Deze manier van produceren is veel duurzamer. Helaas zijn de productiekosten wel tien keer hoger dan kleding die via de massaproductie wordt gekleurd. Maar hebben we dat ervoor over?

Leerlooierijen zorgen voor ernstige water- en bodemverontreiniging
Gemiddeld heeft elke Nederlander vier leren producten aan per dag. Leer is het belangrijkste bijproduct van de vleesindustrie. Elk jaar worden er naar schatting zo’n één miljard dieren geslacht voor hun vlees en huid. Koeienhuid is het meest populair; één koeienhuid levert ongeveer achttien paar schoenen op. Eén werknemer in de leerfabriek produceert ongeveer tien schoenen per dag en voor iedere schoen krijgt hij/zij dan zo’n zestig cent. Werknemers verdienen dus zes euro per dag. Maar voordat er van het leer schoenen gemaakt kunnen worden, wordt de huiden bewerkt in leerlooierijen. Hier worden koeienhuiden bewerkt tot leer, ook in dit proces worden chemicaliën gebruikt. Ook het afvalwater hiervan wordt veelal gedumpt in rivieren of op velden. Dat zorgt voor ernstige water- en bodemverontreiniging. Arbeiders die dagelijks moeten werken in een ondraaglijke stank, verdienen zo’n vijf euro per dag. Voor die vijf euro worden ze de hele dag blootgesteld aan allerlei chemicaliën. Bovendien wonen deze mensen vaak ook boven de giftige dampen. Als alternatieven voor leer bestaan er kunstleer en vegan leer. Helaas schiet dat voor het milieu nog niet eens heel erg op, want ook bij de productie van deze leersoorten worden chemicaliën gebruikt. Wat wel echt milieuvriendelijk is, is om gebruik te maken van natuurlijke materialen. Zo worden er in Myanmar ook tassen gemaakt van teakbladeren. Daarnaast zijn bananenbomen, paddenstoelen, kurk of gerecyclede materialen ook goede vervangers voor leer.

Arbeidswetten in textielfabrieken worden vaak niet gecontroleerd
In Myanmar zijn er naar schatting 600 textielfabrieken. Enkele grote fast fashionmerken laten hier hun kleding maken. Naar schatting werken er in Myanmar zo’n 730.000 werknemers in de kledingindustrie, waarvan 90% vrouw is. Naaisters krijgen een minimumloon van zo’n 75 euro per maand. In omringende landen is dat hoger. Omdat de kledingindustrie in Myanmar nog in de kinderschoenen staat, worden arbeidswetten vaak niet gecontroleerd. Werkomstandigheden zijn dus vaak slecht: werkweken van meer dan zestig uur zijn eerder regel dan uitzondering, mensen werken onder onveilige arbeidsomstandigheden en er is vaak sprake van onbetaald overwerk én intimidatie. Dit allemaal zodat wij iedere zes weken iets nieuws kunnen kopen. Een alternatief in Myanmar is een initiatief waarbij men de rechten van vrouwen probeert te verbeteren. Jonge vrouwen krijgen namelijk de kans om hun toekomst in eigen hand te nemen. Minderbedeelde meisjes worden gratis opgeleid tot modeontwerper. Uiteindelijk kunnen ze voor ontwerpers gaan werken of hun eigen bedrijfje beginnen. Omdat ze leren kwaliteitskleding te maken, kunnen ze hogere prijzen voor hun kleding vragen.

Kinderarbeid is een groot probleem
De Westerse textielfabrieken in Myanmar worden steeds vaker gecontroleerd op hun arbeidsomstandigheden, daardoor ontstaan er in de achterbuurten kleine naaiateliers die zonder controles in de groeiende vraag naar goedkope kleding voorzien. Hier werken vijftien tot twintig arbeiders op zo’n 25 vierkante meter. Arbeiders maken lange dagen en slapen soms op de werkvloer of in een ruimte daarnaast. In deze achterbuurten is de keerzijde van de groeide kledingindustrie van Myanmar goed te zien, er is daar namelijk sprake van kinderarbeid. In Myanmar is kinderarbeid een groot probleem: één op de tien kinderen werkt in plaats van dat ze naar school gaan. Dat zijn zo’n 1,3 miljoen kinderen onder de veertien jaar en 17% daarvan werkt in de textielindustrie. Kinderen werken in naaiateliers omdat ze goedkoop zijn, maar daardoor gaan ze dus niet naar school en hebben ze geen toekomst. Helaas heeft het niet veel zin om de kinderen daar weg te halen, want dan moeten ze op andere manieren geld gaan verdienen. Dan komen kinderen terecht in de kindprostitutie of de mensenhandel. Een oplossing wordt geboden door buitenschools onderwijs te bieden aan kinderarbeiders. Tijdens hun pauzes krijgen de zes- tot zestienjarigen één tot anderhalf uur les om toch een beetje onderwijs mee te krijgen.

Alle zes de afleveringen zijn al uitgezonden. Wil je de afleveringen terugkijken? Dat kan door hier te klikken.

Lees ook: Must see: Genaaid

Foto: Ferry Knijn

Geef een reactie